การทำงานเสริมสร้างสุขภาวะผู้หญิงและความเป็นธรรมทางเพศในระบบบริการด้านสุขภาพในจังหวัดสงขลา เกิดจากการริเริ่มของบุคลากรภายในหน่วยงานด้านสุขภาพ คือ ทีมอาจารย์คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ทีมโรงพยาบาลรัตภูมิ ทีมโรงพยาบาลสทิงพระ   ทีม รพ.สต. กระดังงา ที่ผ่านการอบรมเสริมศักยภาพจากแผนงานส่งเสริมสุขภาวะผู้หญิงฯ ในเรื่องฐานคิดสุขภาวะผู้หญิงและความเป็นธรรมทางเพศ การให้คำปรึกษาแบบฟื้นฟูอำนาจและศักยภาพ  การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม แล้วได้นำความรู้ดังกล่าวมาปฏิบัติการสร้างการเปลี่ยนแปลงเรื่องฐานคิดเรื่องสุขภาวะผู้หญิงและความเป็นธรรมทางเพศขึ้นในระบบบริการภายในโรงพยาบาลของตนเอง และได้ดำเนินงานมาอย่างต่อเนื่องมาตั้งแต่ ปี 2556 มาจนถึงปัจจุบัน ซึ่งมีการเปลี่ยนแปลงต่าง ๆ เกิดขึ้นทั้งในระบบของโรงพยาบาลและชุมชน  คือ มีการพัฒนาระบบการดูแล ให้การปรึกษาผู้หญิงที่ตั้งครรภ์ไม่พร้อมโดยคำนึงถึงความเป็นธรรมทางเพศ โดยมีกรณีศึกษาคือศูนย์พึ่งได้ โรงพยาบาลรัตภูมิ จังหวัดสงขลา

นอกจากนี้ยังมีการขยายพื้นที่การทำงานตั้งครรภ์ไม่พร้อมให้กว้างขึ้น โดยมีการดำเนินโครงการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม ซึ่งเป็นการทำงานใน 2 อำเภอ คือ พื้นที่อำเภอรัตภูมิ เป็นกิจกรรมการพัฒนารูปแบบการป้องกันและแก้ไขปัญหาตั้งครรภ์ไม่พร้อมไปสู่ชุมชนตำบลคูหาใต้ และพื้นที่อำเภอสทิงพระ

อย่างไรก็ตาม การทำงานที่ผ่านมายังมีข้อท้าทายและช่องว่างบางประการ กล่าวคือ นโยบายที่มีอยู่เกี่ยวกับการป้องกันและแก้ไขปัญหาตั้งครรภ์วัยรุ่นของจังหวัดสงขลายังมีอุปสรรคในการนำสู่การปฏิบัติจริงในทุกพื้นที่ของจังหวัดสงขลา อีกทั้งแกนนำซึ่งมาจากฐานชาวบ้านในชุมชน ยังต้องการการเพิ่มทักษะการสื่อสารหรือเป็นกระบวนกรในเรื่องเพศที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น เพื่อที่จะสามารถเผยแพร่และขยายผลงานป้องกันและแก้ไขปัญหาตั้งครรภ์ไม่พร้อมไปยังชุมชนอื่น ๆ ด้วย นอกจากนี้ยังมีช่างว่างที่สำคัญอีกหนึ่งประการคือ แม้ประเทศไทยจะมี พรบ. การป้องกันและแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น พ.ศ. 2559 แล้ว และกระทรวงสาธารสุข ตลอดจนหน่วยงานในพื้นที่เองก็มีนโยบายและมาตรการต่าง ๆ ในเรื่องการตั้งครรภ์วัยรุ่น การยุติการตั้งครรภ์ ฯลฯ แต่การดำเนินโครงการร่วมกับผู้ให้บริการในพื้นที่จริงระยะที่ผ่านมา พบว่าหน่วยงานกำกับดูแลระดับจังหวัด และหน่วยให้บริการสุขภาพในระดับพื้นที่ ยังไม่มีการกำหนดมาตรฐานหรือแนวปฏิบัติในการให้บริการสำหรับผู้หญิงตั้งครรภ์ไม่พร้อมที่มีความชัดเจน

ขณะที่ในการดำเนินโครงการระยะที่ผ่านมา โรงพยาบาลชุมชน 2 แห่งที่เข้าร่วมโครงการ ได้แก่ โรงพยาบาลรัตภูมิ และโรงพยาบาลสทิงพระ ได้มีการพัฒนาแนวปฏิบัติการให้บริการสำหรับผู้หญิงตั้งครรภ์ไม่พร้อมขึ้นสำหรับใช้ในโรงพยาบาลของตนเอง โดยเป็นแนวปฏิบัติที่เกิดจากการระดมความคิดเห็นและประสบการณ์ของเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานและผู้บริหารโรงพยาบาลเอง ทำให้แนวปฏิบัติดังกล่าวมีความสอดคล้องเหมาะสมกับระบบการทำงานของแต่ละโรงพยาบาล

อย่างไรก็ตาม แนวปฏิบัติของทั้ง 2 โรงพยาบาลดังกล่าว ยังอยู่ในช่วงเริ่มต้น จำเป็นต้องมีการทบทวน ประเมินจุดแข็งจุดอ่อน และปรับปรุงคุณภาพเพื่อการบริการมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น ขณะเดียวกัน แนวปฏิบัติของทั้ง 2 โรงพยาบาลยังเป็นเพียงแนวปฏิบัติเฉพาะของหน่วยงาน ซึ่งมีโอกาสที่จะได้รับการพัฒนาให้เป็นแนวปฏิบัติพื้นฐานต้นแบบ ที่จะสามารถนำไปปรับใช้กับโรงพยาบาลอื่น ๆ ได้ในอนาคต โดยโครงการในระยะ 18 เดือนข้างหน้านี้ (1 กันยายน 2559 – 28 กุมภาพันธ์ 2561) มีเป้าหมายหลักคือ จังหวัดสงขลาเป็นจังหวัดต้นแบบในการพัฒนาระบบบริการสำหรับผู้หญิงตั้งครรภ์ไม่พร้อมบนฐานความเป็นธรรมทางเพศ